شمس الدين محمد تبريزى مغربى

18

ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى )

سماع بستگى دارد به تحقيق در اينكه مغربى در اصل با كدام يك از سلاسل صوفيه ارتباط داشته است و قول مشايخ آن سلسله درباره سماع چيست 1 * مذهب مغربى و وحدت اديان ( 384 ) آنچه كفر است بر خلق بر ما دين است * تلخ و ترش همه عالم بر ما شيرين است مغربى بارها در اشعارش از مشرب و مذهب خاص خود سخن مىگويد نكته‌اى كه در باب مذهب او محقق است قول اوست در باب رويت كه مذهب اشاعره است و از همين روست كه وى قول فلسفى و معتزلى را نفى مىكند و مىگويد 1843 مغربى ديدهء به ديدار تو دارد روشن * گرچه باور نكند فلسفى و معتزلى در رباعى زير نيز اعتقاد مذهبى خود را بيان مىكند . هادى طريق اهل تحقيق منم * عارف به فنون جمع و تفريق منم چون حلم و حيا و علم و صدق است مرا * عثمان و عمر على و صديق منم كه در تسنن او شك باقى نمىگذارد در مقدمه ديوان از محمد و آله و صحبه سخن مىگويد كه با تسنن او منافات ندارد احمد موسى رشتى در شرح جام جهان‌نما 2 * براى اثبات رؤيت خداوند به قول امير ( حضرت على ) كرم اللّه وجهه اشاره مىكند كه لا اعبد ربا لم اره كه اين نيز با تكريم و تعظيم اهل سنت نسبت به على و خاندان رسول مغايرتى ندارد . در ضمن فهلويات مغربى كلمه‌ى ناوياناد است كه بمعنى محبوب و يار به كار رفته است آقاى اديب طوسى گويند شايد ناد از جمله ناد عليا مظهر العجائب استعاره شده يا ناو است كه بمعنى كشتى باستناد خبر مثل اهل بيتى كمثل سفينته نوح من تمسك بها نجا و من تخلف عنها فقد غرق ، على و اولادش سفينه نجات‌اند و مغربى كلمه ناد را كنايه از نام على آورده است 3 * با توجه به تعصب‌هاى رايج در عصر او مخصوصا رواج تسنن در